Formation Professionnalisante en Soft Skills : Vers Une Didactisation au Service de L’employabilité/ Esnek Becerilerde Meslek Odaklı Eğitim: İstihdam Edilebilirlik Hizmetinde Bir Öğretimleştirmeye Doğru

Özet

Face aux mutations rapides du monde professionnel, les écoles d’ingénieurs sont amenées à intégrer, aux côtés des compétences techniques, le développement des soft skills. Cette étude analyse les pratiques pédagogiques mises en œuvre à l’École Nationale des Sciences Appliquées d’Al Hoceima (ENSAH) en matière de didactisation des compétences transversales. Après avoir retracé l’origine, les cadres conceptuels et les enjeux de formation des soft skills, l’article examine leur place dans le cycle supérieur marocain et les modalités de leur transposition didactique, en mobilisant les apports du constructivisme, du socioconstructivisme et de la pédagogie active. S’appuyant sur l’analyse de documents pédagogiques et sur un questionnaire adressé à cinquante-huit élèves ingénieurs, l’étude met en évidence que ces compétences sont majoritairement mobilisées de manière implicite à travers les projets, les stages et le travail en groupe, sans faire l’objet d’un enseignement explicite et structuré. Les résultats révèlent que les élèves reconnaissent massivement l’importance des soft skills, en particulier la communication, la résolution de problèmes et le travail en équipe, tout en jugeant les dispositifs actuels inégalement efficaces. Ils expriment un besoin de formations plus pratiques et professionnalisantes. L’analyse met également en lumière un décalage entre les approches académiques centrées sur les savoirs disciplinaires et les attentes du monde socio-économique. L’étude propose enfin des pistes d’amélioration fondées sur une ingénierie curriculaire contextualisée et des pratiques pédagogiques actives, afin de renforcer l’employabilité durable des futurs ingénieurs. L’échantillon, marqué par une prédominance féminine et une forte représentation du génie civil, permet de croiser des regards issus de filières aux exigences professionnelles distinctes. L’article plaide ainsi pour un enseignement des soft skills plus structuré, participatif et ancré dans la pratique professionnelle.

İş dünyasının hızlı dönüşümleri karşısında mühendislik okulları, teknik becerilerin yanı sıra esnek becerilerin (soft skills) geliştirilmesini de programına katmak zorundadır. Bu çalışma, Al Hoceima Ulusal Uygulamalı Bilimler Okulu’nda (ENSAH) yatay becerilerin öğretimleştirilmesine yönelik uygulanan pedagojik uygulamaları çözümlemektedir. Makale, esnek becerilerin kökenini, kavramsal çerçevelerini ve eğitim sorunlarını ele aldıktan sonra, bu becerilerin Fas yükseköğretimindeki yerini ve yapılandırmacılık, toplumsal yapılandırmacılık ve etkin pedagoji yaklaşımlarından yararlanarak didaktik aktarım biçimlerini inceler. Çalışma, pedagojik belgelerin çözümlenmesine ve elli sekiz mühendis öğrenciye uygulanan bir ankete dayanmaktadır. Bulgular, bu becerilerin çoğunlukla projeler, stajlar ve grup çalışması aracılığıyla örtük biçimde geliştirildiğini, açık ve yapılandırılmış bir öğretimin konusu olmadığını ortaya koymaktadır. Öğrenciler, başta iletişim, problem çözme ve ekip çalışması olmak üzere esnek becerilerin önemini büyük ölçüde kabul ederken, mevcut düzenlemeleri eşit olmayan düzeyde etkili bulmaktadır. Daha uygulamalı ve mesleğe yönelik eğitimlere duydukları gereksinimi dile getirirler. Çözümleme ayrıca, disipline dayalı bilgiye odaklanan akademik yaklaşımlar ile sosyo-ekonomik dünyanın beklentileri arasında bir uyumsuzluk bulunduğunu göstermektedir. Çalışma son olarak, geleceğin mühendislerinin sürdürülebilir istihdam edilebilirliğini güçlendirmek amacıyla, bağlamsallaştırılmış bir müfredat mühendisliğine ve etkin pedagojik uygulamalara dayanan iyileştirme önerileri sunar; aktarıma dayalı bir modelden deneyim, uygulama ve mesleki dünyaya açılım merkezli bir eğitime geçişi savunur. Kadın ağırlıklı ve inşaat mühendisliğinin güçlü biçimde temsil edildiği örneklem, farklı mesleki gereksinimlere sahip bölümlerden gelen bakış açılarını karşılaştırma olanağı sunar. Böylece makale, esnek becerilerin daha yapılandırılmış, katılımcı ve uygulamaya dayalı bir biçimde öğretilmesini savunur.