Éducation à L’image et Communication de Crise : Vers Une Littératie Visuelle Citoyenne/ Görsel Eğitim ve Kriz İletişimi: Yurttaş Odaklı Görsel Okuryazarlığa Doğru

Özet

La récurrence des crises dans le monde, qu'il s'agisse de crises sanitaires, environnementales, géopolitiques ou informationnelles, s'accompagne d'une diffusion massive d'images qui constitue un levier essentiel dans le processus de communication. L'image informe, influence l'opinion publique, rassure ou suscite la peur de la population, voire contribue à la construction des récits collectifs. Dans un environnement marqué par l'« infodémie », cette prolifération incontrôlée fragilise la capacité des citoyens à distinguer l'information fiable de la rumeur, du montage émotionnel ou de la manipulation symbolique. Cela nous pousse à interroger le rôle de l'éducation à l'image dans la gestion de crise. En croisant l'analyse théorique et l'analyse sémiotique de quelques images en temps de conflit militaire et politique, plus particulièrement le conflit israélo-palestinien, cette étude examine l'ambivalence des images institutionnelles et citoyennes, situées entre pédagogie, persuasion et émotion. Elle montre que l'image n'est jamais neutre : par le cadrage, la sélection et la connotation, elle oriente l'interprétation et hiérarchise les souffrances. La littératie visuelle constitue alors un cadre qui permet au citoyen de décoder, interpréter, évaluer et produire des images de manière responsable et éthique. À travers des cas institutionnels et citoyens, la littératie visuelle permet de lire les images d'une manière critique afin de déduire le sens caché et l'objectif de leur diffusion. Cela pour renforcer la résilience sociale, prévenir la désinformation, éviter la manipulation et promouvoir une culture visuelle éthique et démocratique en temps de crise.  

Dünyada krizlerin — sağlık, çevre, jeopolitik veya enformasyon kaynaklı olsun — tekrar eden niteliği, iletişim sürecinde temel bir kaldıraç oluşturan yoğun bir görüntü yayılımıyla birlikte ilerlemektedir. Görüntü bilgilendirir, kamuoyunu etkiler, halka güven verir ya da korku uyandırır, hatta kolektif anlatıların inşasına katkıda bulunur. "İnfodemi" ile belirginleşen bir ortamda, bu denetimsiz çoğalma yurttaşların güvenilir bilgiyi söylentiden, duygusal kurgudan veya simgesel manipülasyondan ayırt etme yeteneğini zayıflatmaktadır. Bu durum, görsel eğitimin kriz yönetimindeki rolünü sorgulamaya itmektedir. Kuramsal çözümleme ile askeri ve siyasi çatışma dönemlerine, özellikle İsrail-Filistin çatışmasına ait birkaç görüntünün göstergebilimsel çözümlemesini birleştiren bu çalışma, kurumsal ve yurttaş görüntülerinin pedagoji, ikna ve duygu arasında konumlanan ikircikli yapısını incelemektedir. Çalışma, görüntünün hiçbir zaman tarafsız olmadığını göstermektedir: çerçeveleme, seçim ve yan anlam yoluyla yorumu yönlendirir ve acıları hiyerarşileştirir. Görsel okuryazarlık böylece, yurttaşın görüntüleri sorumlu ve etik biçimde çözümlemesine, yorumlamasına, değerlendirmesine ve üretmesine olanak tanıyan bir çerçeve oluşturur. Kurumsal ve yurttaş temelli örnekler aracılığıyla görsel okuryazarlık, görüntülerin gizli anlamını ve yayılma amacını çıkarsamak için eleştirel bir okumaya olanak sağlar. Bu, toplumsal dayanıklılığı güçlendirmeye, dezenformasyonu önlemeye, manipülasyondan kaçınmaya ve kriz dönemlerinde etik ve demokratik bir görsel kültürü teşvik etmeye hizmet eder.